Penguen Çocuk Evi - Bahçelievler

Çocuklarda ‘hayır’ dönemi, 1 yaÅŸtan hemen sonra baÅŸlar. Bazı çocuklarda bu süre kısadır ve kendini çok hissettirmez. Bazı çocuklarda ise çok uzun süreli ve ÅŸiddetli olabilir. Bu dönemin normal ve saÄŸlıklı bir dönem olduÄŸunu, çocuÄŸun birey olabilmesinde ve kendisini ifade edebilmesinde önemli bir yer tutttuÄŸunu unutmamak gerekir. Bu dönemi kolay ve saÄŸlıklı geçirebilmek için nelere dikkat etmemiz gerektiÄŸini gözden geçirelim:

Onunla konuşurken, ondan birşey yapmasın veya yapmamasını isterken, bir birey olduğunu, kendi kararlarını kendisinin verebildiğini ve bizler gibi onun da direktiflerden hoşlanmadığını unutmayın.

 
 Hayatıyla ilgili kararları kendisinin verebildiÄŸini düÅŸünmesini saÄŸlayın. ‘YemeÄŸini televizyon izlerken mi yemek istersin, yoksa benimle birlikte masada mı yemek istersin’ gibi bir mesaj, kararlarına saygı duyulduÄŸunu düÅŸündürecektir. Böyle bir mesajla onu yemeÄŸe davet etmeniz ‘hayır, yemek yemek istemiyorum’ gibi bir yanıt alma olasılığınızı da azaltır.

 
 Ona karşı negatif bir tutum içine girmeyin, olabildiÄŸince az ‘hayır’ deyin. Siz ona ne kadar negatif bir tutumla yaklaşırsanız, o da size o kadar nefatif bir tutumla yaklaÅŸacaktır. Siz ona ne kadar çok ‘hayır’ derseniz, o da size o kadar çok ‘hayır’ diyecektir.

 
 Negatif cümleler kurmaktan da kaçının. Yapılmasını istediÄŸiniz ÅŸeyi olabildiÄŸince pozitif cümleler kullanarak ifade etmeye çalışın. ‘Ayakkabılarını çıkart’ demek yerine, ‘Terliklerimizi giyelim haydi’ demek daha etkilidir. 

 
 Mesajlarınızı, ‘hayır’ yanıtı alamayacak ÅŸekilde iletin. ‘Sütünü iç’ yerine, ‘sütünü balıklı bardağınla mı, yoksa kupanla mı içmek istersin’ ÅŸeklinde mesajınızı iletin.

 
 ‘Hayır’ dediÄŸinde, onunla alay etmeyin, küçümsemeyin, gülmeyin, onunla inatlaÅŸmayın, ona kimin güçlü olduÄŸunu ispat etmeye çalışmayın, sinirlenmeyin ve asla ona ceza vermeyin.

 
 Aranızda çıkan sorunu ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, uzlaÅŸmacı bir tavırla çözüm üretmeye çalışın ve onu da çözüm üretmeye davet e.

Kurallar çocuÄŸun ruh saÄŸlığını bozar mı?

Ä°natlaÅŸma döneminde olması çocuÄŸunuza hiç ‘hayır’ demeyeceÄŸiniz anlamına gelmez. ÇocuÄŸunuza zaman zaman kısıtlamalar, yasaklar koymak zorundasınız, bunun çocuÄŸunuzun ruh saÄŸlığını bozmasından korkmayın. Dikkat edilmesi gereken en önemli ÅŸey koyduÄŸunuz yasakların gerekli olduÄŸundan emin olmanızdır. Gereksiz konularda da yasaklamalar getiriyorsanız, bir süre sonra çocuÄŸunuza çok fazla ‘hayır’ demeye baÅŸlarsınız. Bu da çocuÄŸunuzda, hem bağımsızlığının elinden alındığı, hem de her ÅŸeyi yanlış yaptığı hissini uyandırmaya baÅŸlar. Her iki duygu da onun kendine olan güvenini sarsar ve onu rahatsız eder. Bu yüzden, öncelikli olarak ‘hayır’ demeniz gerekenlerin listesini yapın, bunlar dışında da gereksiz zamanlarda ve durumlarda ‘hayır’ dememeye özen gösterin. Ayrıca, aşırı kurallarla büyüyen çocukların, kuralları koyan yetiÅŸkinler yanlarında olmadığı zamanlarda bu kuralları ihlal etme eÄŸilimi duyduklarını da unutmayın.

Kurallara uyumu nasıl kolaylaştırabiliriz?

Çocukların kurallara uygun davranmalarını ve kurallardan daha az rahatsız olmalarını saÄŸlamanın en iyi yolu bu kuralların gerekçesinin açıklanması ve kuralların çocuklarla birlikte konmasıdır. Bazı kuralların anne-babalar için de konduÄŸunu bilmek çocuÄŸu rahatlatır ve kurallara uyumunu kolaylaÅŸtırır. Çocuk anne-babasının sırf kendisine muhalefet olmak için deÄŸil, onun iyiliÄŸini istedikleri için bazı kurallar koyduÄŸunu bilmelidir.

Yasakladığınız ÅŸeyleri yapmaya kalktığında, nazikçe ona yasakladığınız ÅŸeyi yeniden hatırlatın ve yapabileceÄŸi alternatif bir ÅŸey önerin. ÖrneÄŸin yemekten önce gofret yemek istiyorsa, ‘yemekten önce gofret yenmez’ demek yerine ‘yemekten önce gofret yersen yemeÄŸini yemek istemeyebilirsin, ama istersen bu gofreti saklayabiliriz ve yemekten sonra yiyebilirsin’ diyerek ona alternatif bir gofret yeme zamanı sunabilirsiniz. Veya duvarları çiziyorsa, ‘duvarı çizme’ demek yerine, ‘duvarları çizersen duvarlar kirlenir, ama eÄŸer istersen sana kağıt verebilirim veya çizmen için duvara kağıt yapıştırabilirim’ diyebilirsiniz. Böylece, hayırlarınız onu daha az rahatsız edecek, bağımsızlığının elinden alındığını düÅŸünmeyecek, onun isteklerinize önem verdiÄŸiniz düÅŸünecek, kuralların gerekçelerini öÄŸrenecek ve sizinle çatışmaya girmeyecektir.

Yasaklara uymadığında cezalandırmak yerine, kurallara uyduÄŸunda onu ödüllendirin. Ödül veriken de ‘benim oÄŸlum söz dinler, annesinin her dediÄŸini yapar’ gibi sizin üstünlüÄŸünüzün altının çizildiÄŸi bir cümle kullanmak yerine ‘sen harikasın, bunu ne güzel yaptın’ gibi onu onayladığınızı belirtir bir cümleyi tercih edin. Onun yanında baÅŸkalarına, çocuÄŸunuzdan övgüyle sözedin.

Ondan olumsuz bir davranış beklentisi içinde olmadığınız mesajını verin. ‘Bıçaklarla oynamamak gerektiÄŸini unuttun sanırım, unutmasaydın tehlikeli oldukları için oynamazdın zaten biliyorum. Onları tekrar çekmeceye bırakacağın için teÅŸekkür ederim’ gibi bir mesaj ‘sana kaç kere söyledim, bıçaklarla oynama’ gibi bir mesajdan çok daha saÄŸlıklıdır ve çocuÄŸunuzun uyumunu kolaylaÅŸtırır.

Yazar: psikolog ÅŸebnem kartal