Penguen Çocuk Evi - Bahçelievler

YALAN SÖYLEME

Yalan söyleme de, çalma gibi bir uyum ve davranış bozukluÄŸudur. Çocuklarda 6-7 yaÅŸlarına kadar görülen abartılı söylemler ve hayallerle ilgili ifadeler gerçeÄŸin tam olarak çarpıtılması anlamına gelen yalanla karıştırılmamalıdır. Çocuklar 6-7 yaÅŸ dönemine kadar hayali arkadaÅŸlarıyla aralarında geçen diyaloglardan söz edebilir veya izledikleri bir olayı kendi algıladıkları biçimde süsleyerek veya biraz abartarak anlatabilirler. ÇoçuÄŸun bu tip davranışları bir uyum davranış bozukluÄŸu olan yalanla karıştırılmamalıdır.

Çocuklar hiç bir sebep yokken yalana baÅŸvurmazlar. Hiç bir çocuk doÄŸuÅŸtan yalana eÄŸilimli deÄŸildir. Çocukları mutlaka yalan söylemeye iten ailesel, çevresel veya toplumsal bir faktör vardır. Aile içinde veya çevrede çok sık yalan söyleniyor olması çoçuÄŸun da yalan söyleme davranışını taklit etmesine ve yalan söyleyen kiÅŸileri model almasına neden olur. Çocuklarda bir uyum ve davranış bozukluÄŸu olarak görülen yalan söyleme davranışının altında yatan sebepler aÅŸağıdaki gibi özetlenebilir;

Sevgi ve ÅŸefkat eksikliÄŸi

Ä°lgi eksikliÄŸi

DeÄŸersizlik ve onaylanma gereksinimi

Aileden taktir görememe ve yetersiz ödüllendirilme

Aşırı takdir ve aşırı ödüllendirilme

Aşırı cezalandırıcı tutuma maruz kalma

Kıyaslamacı tutuma maruz kalma

Küçümseyici ve aÅŸağılayıcı tutuma maruz kalma

Korku ve kaygılar

Çocuklar aileleri tarafından yeterince sevilmediklerini ve kendilerine yeterli ilgi gösterilmediÄŸini hissederlerse bu açığı kapatmak için yalan söyleyebilirler. BoÄŸazı aÄŸrımadığı halde yutkunamadığını söyleyen bir çocuk ve ya gözünden yaÅŸ gelmeden canının yandığını söyleyerek aÄŸlama taklidi yapan bir çocuk buna örnek olarak gösterilebilir. Kendini deÄŸersiz hisseden bir çocuk çevresindekiler tarafından deÄŸerli algılanma ve onaylanma ihtiyacıyla sahip olmadığı bir ÅŸeye sahip olduÄŸunu veya yapmadığı bir ÅŸeyi yaptığını ifade edebilir. ÖrneÄŸin gerçekte sahip olmadığı halde yüzlerce arabası olduÄŸunu, babasının çok zengin olduÄŸunu söyleyen bir çocuk veya öÄŸretmeninden aferin almadığı halde öÄŸretmeninin kedisine aferi dediÄŸini söyleyen bir çocuk bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Erken çocukluk döneminde her yaptığı olumlu davranışı ödüllendirilen bir çocuk veya tam tersine hiç bir davranışı ödüllendirilmeyen bir çocuk da yalan söyleme gereksinimi duyabilir. Ailesinden hiç göremediÄŸi takdiri görebilmek ya da sürekli hale gelmiÅŸ takdiri devamlı kılabilmek amacıyla kendini elde etmediÄŸi bir baÅŸarıyı elde etmiÅŸ gibi gösterebilir. Anne babaların aşırı cezalandırıcı, kıyaslamacı, küçümseyici ve aÅŸağılayıcı tutumları çocuklarda yalan söyleme davranışına neden olabilir. Çocuk, kardeÅŸleriyle ve ya baÅŸka çocuklarla sıklıkla kıyaslanıyorsa ailenin onayladığı çocuÄŸa benzemek amacıyla yalana baÅŸvurabilir. Benzer bir gereksinimle ailesi tarafından aÅŸağılanmamak ve cezaladırılmamak için yapmadığı davranışları yapmış gibi ya da yaptığı davranışları yapmamış gibi ailesine aktarabilir. Çocuklar kaygılandıkları bir durumdan kaçmak için de yalana baÅŸvurabilirler. Okuldan korktuÄŸu için karnının aÄŸrıdığını söyleyen ve okula gidemeyen bir çocuk ve ya okulda yemek yemek istemediÄŸi için parasını çaldırdığını söyleyen bir çocuk bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Bu örneklerde eÄŸer aile çocuÄŸuyla rahat ve saÄŸlıklı bir iletiÅŸim kurabilse, çocuk üzerinde baskıcı, aşırı disiplinli bir tutum sergilemesse çocuk ailesine gerçeÄŸi söylemekten çekinmez.

Aileler çocuklarına karşı baskıcı, aşırı disiplinli, cezalandırıcı tutumlardan kaçınarak, çocuklarının eksik yönlerinden ziyade olumlu yönlerini de ön plana çıkararak ve çocuklarını korkutan, kaygılandıran durumlar konusunda daha bilinçli davranarak çocuklarını yalan söyleme davranışından uzak tutabilirler.

Çocukları yalan söyleyen ailelerin bu davranışı nedeniyle çocuklarını cezalandırmaları sergileyebilineçek en hatalı tutum olur. Böyle davranan bir aile çocuÄŸunu daha çok yalana ve yeni davranış bozukluklarına iter. Bunun yerine, aile çocuÄŸun neden yalan söylediÄŸini araÅŸtırmalı ve bu sebepleri çocukla birlikte ortadan kaldırmaya çalışmalıdır. Bazı durumlarda sorun çok ilerlemiÅŸ, bu nedenle çözümsüzmüÅŸ gibi görünebilir. Böyle bir durumda aile bir psikologdan yardım almaktan çekinmemelidir. Bir uzman yardımıyla bu davranışın altında yatan etmenler tespit edilerek ortada kaldırılmalı ve çocuÄŸa daha saÄŸlıklı davranışlar kazandırılmalıdır.

KAYNAK:PSÄ°KOLOG ÅžEBNEM KARTAL