Penguen Çocuk Evi - Bahçelievler

Dikkat eksikliÄŸi hiperaktivite bozukluÄŸu, bireyin yaşına ve geliÅŸim düzeyine uygun olmayan aşırı hareketlilik, istekleri erteleyememe ve dikkat sorunlarıyla kendini gösteren psikiyatrik bir bozukluktur. bu sorunun üç temel belirtisi vardır. bunlar; dikkat eksikliÄŸi, aşırı hareketlilik ve dürtüselliktir.
 
 
Bir kiÅŸide dikkat eksikliÄŸi hiperaktivite bozukluÄŸunun varlığından söz edebilmek için belirtilerin yedi yastan önce baÅŸlaması, birden fazla ortamda görülmesi, sürekli ve kiÅŸinin günlük yaÅŸamını etkileyecek boyutta olması gerekir. Dikkat eksikliÄŸi, dikkat suresinin ve yoÄŸunluÄŸunun bireyin yaşına göre daha az olması durumudur. Bu sorunu taşıyan kiÅŸiler belirli bir noktaya odaklanmakta güçlük çekerler ya da dikkatleri kolayca dağılır. Dağınık ve unutkandırlar, sık sık eÅŸya kaybederler. Dikkat süresi ve yoÄŸunluÄŸu, her yaÅŸta farklıdır. BeÅŸ-altı yaÅŸlarındaki bir çocuk için normal kabul edilebilecek dikkat süresi, on iki yaşındaki bir çocuk için kısadır. Bu nedenle her birey kendi yaÅŸ dilimi içinde deÄŸerlendirilmelidir.

Uyarana ve gevreye ait bazı faktörler dikkat süresi ve yoÄŸunluÄŸunu etkiler. Ödev başında on dakikadan fazla oturamayan bir çocuk, bilgisayar başında saatlerce oyun oynayabilir ya da sevdiÄŸi bir televizyon programını uzun süre izleyebilir. Bu onda dikkat eksikliÄŸi olmadığını göstermez. Dikkat eksikliÄŸi olan bir birey için, dikkatin bir noktaya odaklanması ve sürdürülmesi kalabalık, gürültülü ortamlarda daha da zordur. Bununla birlikte bire bir iliÅŸkilerde, sakin ortamlarda ve ilgisini çeken konularda daha uzun süre odaklanabilir.

Aşırı hareketlilik (hiperaktivite), bireyin yaşından ve geliÅŸim düzeyinden beklenmeyecek düzeyde hareketli olmasıdır. Aşırı hareketli olan kiÅŸiler uzun süre yerinde oturamazlar. Otururken elleri ayakları kıpır kıpırdır, çoÄŸu zaman hareket halindedirler ve çok konuÅŸurlar.

Dürtüsellik, genel olarak, bireyin kendisini kontrol edebilmesinde bir sorunun olmasıdır. Bu tür bireyler yapacakları ÅŸeyin sonucunu düÅŸünmezler, akıllarına geleni hemen yaparlar ya da hemen söylerler. Acelecilik, istekleri erteleyememe, söz kesme, sıra bekleyememe gibi özellikleri olan kiÅŸilerde, bu sorunun olduÄŸu düÅŸünülür.

Bu tanıyı alan kiÅŸilerde belirtilerin tümünün olması gerekli deÄŸildir. Bir kiÅŸide sadece dikkat sorunları ya da sadece aşırı hareketlilik-dürtüsellik belirtileri görülebilir. Dikkat eksikliÄŸi hiperaktivite bozukluÄŸunun üç farklı tipi vardır. KiÅŸide var olan belirtilerin türüne göre, bu tiplerden hangisine girdiÄŸine karar verilir.

Dikkat EksikliÄŸi Önde Olan Tip:
Dikkat eksikliÄŸi belirtileri ön plandadır. Aşırı hareketlilik ve dürtüsellik ya yoktur ya da tanı alacak kadar ÅŸiddetli deÄŸildir.

Aşırı Hareketlilik Önde Olan Tip:
Aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirgin olarak vardır. Dikkat eksikliÄŸi belirtileri vardır ancak tanı alacak kadar ÅŸiddetli deÄŸildir.

BirleÅŸik Tip:
Hem dikkat eksikliÄŸi hem de aşırı hareketlilik dürtüsellik belirtileri tanı alacak kadar ÅŸiddetlidir. En sık olarak görülen tip birleÅŸik tiptir."Dikkat eksikliÄŸi hiperaktivite bozukluÄŸu" toplumda, çocukluk çağının en sık görülen psikiyatrik bozukluÄŸudur. Ä°lköÄŸretim çağındaki çocukların %3-5'inde görülür. Yani her yirmi-otuz çocuktan birinde bu sorun vardır.

BozukluÄŸun nedenleri, beyindeki dikkat ve davranış kontrolüyle ilgili bölgelerin farklılığından kaynaklanmaktadır. Yapılan araÅŸtırmalarda bu bölgelerin yeterince etkin olmadığı, yeterince kanlanmadığı bulunmuÅŸtur.

"Dikkat eksikliÄŸi hiperaktivite bozukluÄŸu" kalıtsal bir bozukluktur yani anne ya da babadan çocuÄŸa geçen bazı genlerle taşınır. Bugün için belirlenmiÅŸ tek bir gen yoktur, birden fazla genin bu soruna yol açtığı düÅŸünülmektedir. Bu tanıyı alan çocukların anne babalarında ve kardeÅŸlerinde benzer belirtiler olma olasılığı genel topluma oranla iki-sekiz kat daha fazladır. Bu sorunun zeka ile ilgisi yoktur. Toplumda yaygın olarak çok zeki olan çocukların hiperaktif olduklarına inanılmaktadır. Oysa bu doÄŸru deÄŸildir. Hiperaktif çocukların çoÄŸu normal zekaya sahiptirler. Ayrıca zeka sorunu olan ve aynı zamanda hiperaktivitesi olan çocuklar da vardır.

Bu sorunu taşıyan gocuklar okulda dersi yeterince dikkatli dinleyemezler; sınavlarda dikkatsizce hatalar nedeniyle bildiklerini de yanlış yapabilirler. Evde ders çalışmaları dikkatin kolayca dağılması nedeniyle verimli olmaz. Sonuç olarak normal bir geliÅŸim düzeyi ve zekaya sahip olmalarına karşın okul baÅŸarıları, kapasitelerine oranla düÅŸük olur. Dürtüsellik nedeniyle aile, arkadaÅŸ ve öÄŸretmenleriyle iliÅŸkilerinde sorunlar yasarlar. Zaman içinde sürekli eleÅŸtiri ve olumsuz uyarılar almaları nedeniyle benlik saygıları düÅŸer.

Dikkat eksikliÄŸi hiperaktivite bozukluÄŸu, bebeklikten eriÅŸkinliÄŸe kadar yaÅŸamın her alanında olumsuz etkileri olan önemli ama tedavisi olan bir bozukluktur.

Büyüdükçe Geçer mi ?

Erken çocukluk döneminde baÅŸlayıp yaÅŸam boyu devam edebilen bir bozukluk olan dikkat eksikliÄŸi hiperaktivitede, büyüdükçe iyileÅŸmek söz konusu deÄŸildir. Bu tanıyı almış olan bireylerin yüzde sekseninde, ergenlik döneminde de belirtiler devam eder. %3.65'i eriÅŸkinlikte de bu tanıyı alır. Temel belirtiler aynı olmakla birlikte her yaÅŸ döneminde farklı bir görünüm vardır.

Özellikle aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtileri zaman içinde azalır.

Dikkat eksikliÄŸi yasam boyu devam eder.

YaÅŸ ilerledikçe baÅŸka sorunlar eÅŸlik etmeye baÅŸlar.

Tanı Nasıl Konulur ?

Bu sorunun tanısı için önce aileden çocuÄŸun detaylı geliÅŸim öyküsü ve davranışlarıyla ilgili bilgiler alınır. Ayrıca aileden tanı için kullanılan bazı ölçekleri doldurması istenir. Çocuk bireysel olarak muayene edilir, dikkat ve diÄŸer becerileri deÄŸerlendiren testler yapılır. Bunların dışında çocuk okula gidiyorsa, öÄŸretmenlerinden davranışları ve akademik durumu hakkında bilgiler alınır. ÖÄŸretmenlerin de doldurduÄŸu bazı ölçekler vardır. Sonuç olarak aile, öÄŸretmen ve hekimin deÄŸerlendirmeleri birleÅŸtirilerek bu tanıya ulaşılır.

Tüm bu deÄŸerlendirmeler dışında kesin tanı için uygulanabilecek bir laboratuar ya da görüntüleme yöntemi yoktur. Beyin EEG haritalama yöntemi gibi bazı yöntemler henüz kesin tanıya ulaÅŸtıracak kadar güvenilir deÄŸildirler. Önemli olan çocuÄŸun klinik olarak bu tanıyı alıp almadığıdır.

Nasıl Tedavi Edilir ?

Dikkat eksikliÄŸi hiperaktivite bozukluÄŸunun tedavisinde ilaç, anne baba eÄŸitimi, öÄŸretmen eÄŸitimi ve çocuÄŸun bireysel terapisi birlikte kullanılmaktadır. Bu yöntemler içinde en etkin ve en kısa sürede yanıt veren tedavi ilaç tedavisidir. Ancak çocuÄŸun, anne babanın ve öÄŸretmenin bu konudaki eÄŸitimi, tedavinin etkinliÄŸi ve kalıcılığı için önemlidir. Uzun süreli bir sorun olduÄŸu için tedavi planı da uzun süreli ve çocuÄŸa özel olmalıdır.

Tedavisinde kullanılmakta olan uyarıcı ilaçlar, normalde de beyinde bulunan ve davranışı etkileyen bazı kimyasal maddelerin (dopamin ve noradrenalin) beyindeki miktarlarını düzenleyerek dikkati dağıtan uyaranların süzgeçten geçirilmesine yardımcı olurlar. Beyindeki dikkat ve davranışların kontrolüyle ilgili olan bölgeleri etkin hale dönüÅŸtürür, böylece dikkatin dağılmasını önler ve davranışların daha kontrollü olmasını saÄŸlarlar. Uyancı ilaçların dikkat ve davranış. kontrolü üzerine olumlu etkisi, ilaç kullanıldığı sürece devam eder. Beyinde var olan yapısal ve iÅŸlevsel farklılığı tamamen ortadan kaldıramazlar. Bu nedenle uzun süreli olarak kullanmaları gerekmektedir. Ancak ilaçlar kullanılırken diÄŸer tedavi yaklaşımları da uygulanırsa (anne baba eÄŸitimi, okulda, evde davranış kontrolü ve bireysel tedavi gibi) tedavinin etkileri ilaç kesildikten sonra da devam edebilmektedir. Ancak bu konuda yeterli sayıda uzun süreli çalışma yoktur.

• Uyarıcı Ä°laçlar
• Bağımlılık yapmaz !
• Büyümede gerilik yapmaz !
• Kısırlık yapmaz !
• Çocukları uyuÅŸturmaz !
• Yan etkiler geri dönüÅŸümsüz deÄŸildir !
• Altı yaÅŸtan itibaren her yaÅŸta kullanılabilir.
• Anne Baba ve ÖÄŸretmen EÄŸitimi Nedir, Nasıl Uygulanır ?
• Bu eÄŸitim anne baba ve öÄŸretmenlere;

Dikkat eksikliÄŸi hiperaktivite bozukluÄŸu hakkında ayrıntılı bilgi vermek, bu bilgilerin çocuÄŸu daha iyi anlama ve uygun iliÅŸki kurmada kullanabilmesini saÄŸlamak;

ÇocuÄŸun uyumsuz davranışları ile baÅŸ edebilmesini saÄŸlayacak belirli davranışçı teknikleri öÄŸretmek;

Dikkat eksikliÄŸi hiperaktivite bozukluÄŸu olan birey için evde ve okulda uygun bir çevre oluÅŸumunu saÄŸlamak;

Anne baba ve öÄŸretmenlerin ortak bir dille iÅŸbirliÄŸi yapabilmelerini saÄŸlamak amacıyla uygulanır.

Bu tanıyı almış olan tüm çocukların anne babalarının alması gereken bir eÄŸitimdir.

Anne Babalar ve ÖÄŸretmenler Ne Yapmalı ve Nasıl Davranmalıdırlar ?

Öncelikle uygun tanı ve tedavi için bir çocuk ruh saÄŸlığı uzmanına baÅŸvurup, hekimle iÅŸbirliÄŸi yapılmalıdır. Bu sorun evde anne babanın ya da okulda öÄŸretmenin uygulayacağı disiplin yöntemleriyle çözülebilecek bir sorun deÄŸildir.

Çocukla iletiÅŸim kurarken mutlaka göz teması kurun, sizi dinlediÄŸinden emin olun, gerekirse söylediÄŸinizi tekrarlatarak kontrol edin.

Evde ve okulda, açık ve net kurallar ve sınırlar oluÅŸturun. Bu kurallara baÄŸlı kalın.

ÇocuÄŸun güçlü ve zayıf yanlarını belirleyip, baÅŸarılı olabileceÄŸi durumlar ve etkinlikler planlayın. ÇocuÄŸun kendine güvenebilmesi ve benlik saygısının artması için bu çok önemlidir.

Olumlu davranışları övgü, sevgi ve ödülle destekleyin.

Göz ardı edebileceÄŸiniz, ilginizi çekmek için yapılan davranışları görmezden gelin.

Olumsuz davranışlarının doÄŸal sonuçlarını yaÅŸamalarına izin verin.

Kurallar ve sınırlar bozulduÄŸunda uygun bir ceza verin ( mola, bir ayrıcalığı geri almak, puan düÅŸürmek).

EleÅŸtiriden çok övgüyü kullanın. Özellikle baÅŸka çocukların içinde onu eleÅŸtirmekten kaçının.DiÄŸer çocuklarla kıyaslamayın.

ÇocuÄŸunuzla her gün en az yarım saat "özel zaman" uygulaması yapın. Bu uygulama sırasında onun istediÄŸi bir oyun ya da etkinliÄŸi gerçekleÅŸtirin. Bu süre içinde çocuÄŸu yönlendirmeyin, eleÅŸtirmeyin, bir ÅŸeyler öÄŸretmeye çalışmayın. Amaç bir ÅŸey öÄŸretmek deÄŸil birlikte keyifli zaman geçirebilmektir.

Ev dışında sosyal ve sportif etkinliklere katılmasını destekleyin.

Amerikan Psikiyatri Birliği'nin Tanımladığı Belirtiler

Dikkat EksikliÄŸi

Belirli bir işe ya da oyuna dikkatini vermekte zorlanır.

Dikkati kolayca dağılır.

Dikkatsizce hatalar yapar.

Başladığı işi bitiremez.

Kendisiyle konuÅŸulurken dinlemiyormuÅŸ, gibi görünür.

Görev ve etkinlikleri düzenlemekte zorlanır.

YoÄŸun zihinsel çaba gerektiren iÅŸleri yapmaktan kaçınır (ev ödevi, okul aktiviteleri gibi).

Etkinlikler için gereken eÅŸyaları kaybeder.

Günlük etkinliklerde unutkandır.

Hiperaktivite-Dürtüsellik

Eli ayağı kıpır kıpırdır.

OturduÄŸu yerde duramaz.

Gereksiz yere sağa sola koşturur, eşyalara tırmanır.

Sakince oynamakta zorlanır.

Sürekli hareket eder ya da sanki motor takılmış. gibidir. Çok konuÅŸur.

Sorulan soru tamamlanmadan yanıt verir.

Sırasını beklemekte güçlük çeker.

BaÅŸkalarının sözünü keser ya da oyunlarında araya girer.

"ÇocuÄŸunuzda bu belirtilerin çoÄŸunu, okulda ve evde, sık olarak görüyorsanız mutlaka bir çocuk ruh saÄŸlığı uzmanı ile görüÅŸün !"

Bu sitenin içeriÄŸi kullanıcıyı bilgilendirmeye yöneliktir. Hiçbir zaman doktor muayene veya tedavisinin yerini alamaz.

KAYNAK:

Uzm. Dr. Özlem Erman
Çocuk Ruh SaÄŸlığı ve Hastalıkları Uzmanı